+31 (0) 30 602 16 17

Schijnzelfstandigen en schijnheiligen

30 januari 2014

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken maakt een duidelijk speerpunt om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Het lijkt bijzonder maar dat is het niet. De overheid ontwerpt namelijk voortdurend rechtsregels. Burgers en bedrijven proberen aan deze grip te ontkomen. Dus de samenleving zit vol gewenste situaties en situaties die suggereren dat men voldoet aan de regels. Aan de overheid om zorg te dragen voor handhaving. We verwachten ook niet van het Ministerie van Justitie dat men bijzonder beleid ontwikkelt voor het tegengaan van schijnhuwelijken, want dat is gewoon handhaving.

Schijnheilig en schijnzwanger
De kerk vecht tegen schijnheiligen. De arts wil geen wachtkamer vol schijnzwangeren. De voetballer ontwijkt schijnbewegingen. De belastingdienst erkent geen schijnconstructies en alleen schijnwerpers werpen werkelijk licht op iets. Schijnzelfstandigen niet erkennen als zelfstandigen, is dus de normaalste zaak van de wereld.

Maar het moet niet ontaarden in een pogrom tegen zelfstandige professionals of zzp’ers. We hopen nog steeds dat de gemeenteambtenaar huwelijken afsluit, de katholieke kerk nog eens heiligen vereerd en dat de arts zwangere vrouwen nog altijd wil helpen. Willen we echt iets leren van de wereld vol illusies, dan raad ik aan Het schijnbestaan van José Saramago snel te gaan lezen.

Kramp
Bij vakbonden, werkgevers en politici zit nog steeds een kramp ten opzichte van zelfstandigen. Het is namelijk een weinig homogene groep, die bestaat uit professionals die al eeuwen zelfstandig werken zoals artsen, stukadoors, advocaten, artiesten en musici. Er zijn ook nieuwe ondernemers die mogelijkheden zien in veranderende markten. En ook een legioen aan zoekenden die geen plek meer hebben op de reguliere arbeidsmarkt, omdat bepaalde functies en vaardigheden niet meer nodig zijn.

Begrijpelijk dat zij een poging doen om als zzp’er overeind te blijven, maar we hebben nu eenmaal behoefte aan een paar goede mediators, projectmanagers en communicatiedeskundigen. En niet aan duizenden zzp’ers die zichzelf bezighouden met vage behoeften over welbevinden, saamhorigheid en beter overleg. Die tijd hebben we inmiddels gehad. Het idee dat zzp’ers meerdere opdrachtgevers en een bepaalde ondergrens aan omzet moeten hebben, is dus zo gek nog niet. Dus alle lof voor het tegengaan van de schijnzelfstandigen, want die zijn niet echt en net zo ongewild als een schijnrelatie.

Werk is iets anders dan een baan
Maar heeft de overheid in de gaten dat de economie al is veranderd? Dat kennis onafhankelijk van tijd en plaats kan worden georganiseerd. Dat werk iets anders betekent dan een baan hebben. En dat ook zij die een baan hebben wat ondernemender en zelfstandiger moeten gaan denken en handelen. We worden allemaal een beetje zelfstandiger, of we nu op de loonlijst staan of niet. We zullen onze zorg, onze pensioenen, onze hypotheek allemaal meer zelf moeten organiseren. Dat betekent dat we in een wereld leven met meer kansen, maar met minder garanties. En werk ontkomt daar evenmin aan.

Keurslijf losknopen
Niet dat we moeten vervallen in de jungle van de vrije markt waar de rechten van het individu geen betekenis meer hebben, maar we moeten het keurslijf van de inflexibele rechtsbescherming ook eens losknopen. Dat is de uitdaging van dit kabinet en van Asscher in het bijzonder.

Ruimte voor ondernemerschap met een goed en betaalbaar sociaal vangnet. Geen gemakkelijke opgave. Voor het balanceren van Asscher tussen deze uitersten mag best wat waardering worden uitgesproken.

>>>Schijnzelfstandigen en schijnheiligen