Brainnet is onderdeel van PRO Unlimited. Klik hier voor meer informatie

Het gapende gat tussen wat we kunnen en wat de arbeidsmarkt nodig heeft

Het gapende gat tussen wat we kunnen en wat de arbeidsmarkt nodig heeft

Er zit een gapend gat tussen onze technische en digitale vaardigheden van nu en wat de arbeidsmarkt van de zeer nabije toekomst nodig heeft. Hoe kunnen we dit gat dichten? In deze BNR Werkverkenners bespreekt Rens de Jong dit met:

Nederland heeft een achterstand in technische en digitale vaardigheden. COVID-19 heeft de digitalisering versneld. Op de arbeidsmarkt is nu al een tekort aan technisch personeel. Hoe groot is het probleem en welke oplossingen zijn er?

Wat zijn de oorzaken met het gapende gat?
In Nederland is er meer waardering voor theoretische opleidingen en beroepen. Je wordt hier niet gestimuleerd om een praktisch beroep of opleiding te kiezen. Technische beroepen worden nog altijd als zwaar, vies en gevaarlijk beschouwd. Door de technologische ontwikkelingen is dit echter al lang  niet meer het geval. Mensen realiseren zich niet hoe belangrijk technici zijn voor ons dagelijks leven. Bedenk bijvoorbeeld dat je zonder technici niet met je auto naar het werk kan, er geen internet zou zijn en er geen huizen worden gebouwd. Ook zijn digitale vaardigheden geen vast onderdeel van het curriculum in het onderwijs. Als we spreken over digitale vaardigheden, hebben we het niet per se over programmeren. Het gaat vooral om zaken als hoe gebruik ik een nieuwe app of hoe zet ik een robot in in het restaurant waar ik werk in de bediening. Ook wordt de urgentie onderschat. Zowel werkgevers als de mensen zelf zijn niet bezig met het feit dat banen over vijf tot tien jaar verdwijnen en worden overgenomen door technologische uitvindingen. Tot slot is de Nederlandse arbeidsmarkt moeilijk toegankelijk voor mensen uit het buitenland. In Nederland zien we een duidelijke trend dat er meer vacatures zijn dan werklozen, maar als je wereldwijd kijkt, zijn er voldoende mensen om de vacatures in te vullen. Daar moeten we dus creatiever mee omgaan.

Wat gebeurt er als het tekort niet wordt opgelost?
Er gebeuren verschillende dingen: bedrijven kunnen niet zo hard groeien als dat ze zouden willen. Maar er ontstaan bijvoorbeeld ook risico’s op het gebied van cyber security. Het hacken van systemen gebeurt op dit moment al, maar zal op steeds grotere schaal gaan voorkomen. Als het Nederland overkomt, wil je de juiste mensen hebben om dit te kunnen oplossen. Ook als het gaat om de zorg of de digitale middelen die je inzet voor de energietransitie. Het is dus een groot probleem dat ons allemaal raakt.

Wat is de rol van de campagnes?
Er zijn verschillende campagnes ontwikkeld, zoals ‘Kies Techniek’ en een campagne om zij-instromers te stimuleren om voor een ander beroep te kiezen. Deze campagnes leveren te weinig resultaat op. Ze zijn niet aansprekend genoeg en een grote groep mensen wordt door deze campagnes niet bereikt.

Hoe kan het tekort worden opgelost?
Josje Damsa, directeur van Crossover is voorstander van het invoeren van een maatschappelijke dienstplicht in sectoren waar tekorten zijn. Er zijn beroepen waar je met een korte inwerktijd al direct een praktische bijdrage kunt leveren. Deze maatschappelijke dienstplicht laat mensen kennis maken met het werken in de techniek. Damsa is ervan overtuigd dat dit banen zijn, waar veel voldoening uit is de halen en waarbij je ’s-morgens met plezier naar je werk gaat en ’s-avonds met een goed gevoel thuis komt. Daarnaast moeten werkgevers nadenken over welke posities geschikt zijn om zonder opleiding van vier jaar een start te maken in de techniek, om werken in de techniek toegankelijker te maken.

Daarnaast moeten digitale vaardigheden verplicht worden opgenomen in het curriculum van het primair onderwijs. Op dit moment is het is nog  niet verplicht en we zien dat vooral rijke scholen hier voldoende aandacht aan besteden. Hierdoor ontstaat kansenongelijkheid. De leerlingen van de minder rijke scholen, hebben ook vaak thuis geen of minder beschikking over digitale hulpmiddelen. Dit zijn echter beide lange termijn oplossingen.

Wendy van Ierschot van VIE People adviseert werkgevers om breder te kijken naar oplossingen. Kijk als werkgever ook naar het ziekteverzuim, verruim je definities om mensen aan te nemen en stimuleer mensen om zich te ontwikkelen. Ook is er een grote groep mensen wiens baan over vijf of tien jaar verdwijnt. Stimuleer deze mensen nu al om zich te laten omscholen en een ander beroep te kiezen.

Het gapende gat tussen wat we kunnen en wat de arbeidsmarkt nodig heeft - 2 maart 2022
Beluister de uitzending