Het bijzondere van de Nederlandse arbeidsmarkt

Het bijzondere van de Nederlandse arbeidsmarkt

Van een Heineken biertje in de James Bond film tot aan Kees Kroket op de Costa Brava. Nederlandse ondernemers gaan de hele wereld over. Maar wat maakt werkgevers, werknemers en zzp’ers in Nederland zo bijzonder? We vragen het Rens de Jong. Hij spreekt al bijna 3 jaar met zijn programma BNR Werkverkenners verschillende werkgevers, werknemers, ondernemers en zzp’ers.

Zo flexibel is Nederland

Zodra we vragen naar het bijzondere van de Nederlandse werkcultuur blikt Rens de Jong terug op een leuke uitzending die hij ooit heeft gemaakt over deeltijdwerk en flexwerk. “Wij hebben een paar gekke dingen op onze arbeidsmarkt. We hebben ontzettend veel uitzendwerk en flexwerkers ten opzichte van andere landen. Zo flexibel werken als hier is daar niet gewoon.”

Met de Wet Arbeidsmarkt in Balans probeert de overheid nu flexibel werken en vaste contracten dichter bij elkaar te brengen. Toch wil Rens de Jong hier de dialoog over openen.  “Mensen die een vast contract hebben wanen zich totaal veilig in de baan die ze hebben. Hierdoor zitten ze de rit uit en investeren niet meer in zelfontwikkeling. Dit is schadelijk voor de arbeidsmarkt en vooral zodra die mensen toch ergens anders moeten werken. Mijn idee? Bied een contract aan van maximaal 7 jaar. Daardoor moet je mentaal bezig zijn met je eigen ontwikkeling en jezelf de vraag stellen: ben ik employable? Natuurlijk mag je verlengd worden na 7 jaar, maar het is een punt waarop gekeken kan worden of iemand nog voldoet aan de normen van die tijd. Zo willen mensen zelf actief blijven ontwikkelen en voor zichzelf opkomen. Er zijn te veel voorbeelden van mensen die na 30 jaar weggaan bij een bedrijf en erachter komen dat ze niet voldoende kunnen. Dit is zonde. Voor bedrijven en voor de werknemers zelf.”

De besluiten van de baas

Wat nog meer opvalt is de hiërarchie. “Het is ongelofelijk hoe weinig hiërarchie wij kennen in het Nederlandse bedrijfsleven. We hebben het niet eens door, maar vergeleken met andere landen zijn onze lijntjes ontzettend kort. Op deze manier komen interne problemen veel sneller aan het licht en weten bedrijfsleiders beter wat er speelt op de werkvloer.”

“Het nadeel van onze werkcultuur is onze besluitvaardigheid. Neem een land als Japan. Die doen er bijzonder lang over om tot een beslissing te komen heb ik me laten vertellen. Maar als de beslissing genomen is staat deze ook vast. In Nederland zijn wij het tegenovergestelde. We nemen een beslissing, kondigen deze aan en dán gaan we er eens over nadenken wat we van deze beslissing vinden. Alles ligt opnieuw open. Echt praktisch is dat natuurlijk niet.”

Werk en privé

De besluitvorming in Nederland is anders in andere landen. Ook de verhouding tot de baas is anders. Hoe is de verhouding van ons werk ten opzichte van ons persoonlijke leven? “Werk is een belangrijk deel van ons leven. In mijn loopbaan heb ik in veel verschillende rollen gezeten, van werknemer tot aan zelfstandige, ik heb het allemaal gezien. Hoe het op je werk gaat heeft impact op veel zaken. Thuis, persoonlijk en hoe je presteert.” Rens is opgegroeid met het principe ‘niet lullen maar poetsen’ en dit komt duidelijk naar voren in zijn mening over werken. Het werk moet leuk zijn, maar niet alleen maar leuk. Het moet ook een vervullende rol hebben en mensen moeten autonomie hebben tijdens de werkzaamheden. “In dat opzicht zijn de tijden veranderd. We zijn met zijn allen veel zelfbewuster. Er is een enorme stroom zzp’ers die geen zin hebben in het gedoe van een vaste baan en beginnen voor zichzelf. Dit betekent niet gelijk dat je ondernemer bent. Dit betekent vooral dat we bewust omgaan met de keuzes die we maken om gelukkig te zijn. Op deze manier kunnen veel zzp’ers toch gewoon het werk doen dat ze leuk vinden zonder dat er een leidinggevende ze de taken geeft die ze niet willen doen.”

Maar dit is te merken tijdens de coronacrisis. Terwijl heel zzp-Nederland nog fel tegen de AOV-verzekeringen was willen ze nu allemaal steun van de overheid. Dit bewijst dat veel zzp’ers geen ondernemers zijn maar hun werk gewoon niet anders kunnen uitvoeren. Dan moet je ze niet laten concurreren op het vangnet door ze de keuze te geven op een verzekering.

Het omdenken

Natuurlijk hebben niet alleen de zzp’ers last van de coronacrisis. Maar veel ondernemers en werknemers proberen de narigheid die we nu om ons heen zien toch om te draaien naar iets positiefs. Denk aan de schonere lucht en de flexibiliteit die we plots wel blijken te hebben met thuiswerken. Rens de Jong stelt dat we aan de vooravond staan van een hervorming van de arbeidsmarkt. Veel bedrijven gaan deze crisis aangrijpen en eindelijk die innoverende veranderingen door voeren. Ook wordt thuiswerken op de proef gesteld en krijgen bedrijven die er niet aan wilde beginnen een soort proeftijd. Is dat omdenken ook iets typisch Nederlands? Geen idee, maar Rens de Jong pakt het met beide handen aan. “Never let a good crisis come to waste.” Kortom: haal het beste uit een rottige situatie, misschien leer je er nog wel wat van.